نکات ایمنی کار در آزمایشگاه

قبل از کار با هر ماده جدیدی حتماً برگه اطلاعات ایمنی (Material Safety Data Sheet : MSDS) آن را بررسی نمایید و از خطرات احتمالی کار با آن ماده آگاه شوید.

برگه اطلاعات ایمنی هر ماده از سایت­های زیر قابل دستیابی است.

  • inchem.org
  • SIRI MSDS Index
  • MSDS Provider

یکی از مهم ترین قسمت ها در برگه اطلاعات ایمنی هر ماده، لوزی خطر آن می باشد.

هر ماده دارای یک لوزی خطر است که به شکل رو به رو است.

  • مربع قرمز رنگ قابلیت اشتعال پذیری آن ماده را نشان می­‌دهد.
  • مربع آبی رنگ خطرات آن ماده برای سلامتی را نشان می­‌دهد.
  • مربع زرد رنگ تمایل آن ماده را برای فعل و انفعالات شیمیایی نشان می‌­دهد.
  • مربع سفید رنگ خطرات خاص را نشان می­‌دهد.
  • داخل هر مربع عددی بین 0 تا 4 نوشته می‌­شود که شدت آن را نشان می­‌دهد؛ مثلاً عدد 3 نشان می­‌دهد ماده بالا به شدت قابل اشتعال است.
لوزی خطر
لوزی خطر

اصول کار با مواد شیمیایی

  • هرگز بدون روپوش، دستکش، ماسک، عینک و سایر وسایل ایمنی مناسب آزمایش نکنید. باید بدانیم که برای کار با برخی مواد خاص استفاده از تجهیزات ایمنی ویژه و اختصاصی لازم و ضروری است.
  • مواد و محلول‌های خطرناک و آلاینده محیط زیست را در فاضلاب یا سطل زباله خالی نکنید. این مواد و محلول ها باید جمع‌آوری و به طریق مقتضی دفع گردند.
  • هرگز ماده‌­ای را مستقیماً نبویید و نچشید.
  • شلنگ‌های آب و گاز را هرگز بدون بست استفاده نکنید.
  • هرگز از وسایل معیوب و شکسته استفاده نکنید. استفاده از این وسایل می تواند منجر به بروز خطرات جدی شود.
  • هرگز آزمایش در حال اجرا را بدون مراقبت رها نکنید.
  • هرگز ظروف حاوی مواد ومحلول ها را بدون درپوش محکم نگهداری نکنید تا ضمن جلوگیری از آلودگی هوای آزمایشگاه، از آلودگی نمونه‌ها با مواد خارجی جلوگیری شود.
  • مواد مورد استفاده را فقط به میزان مصرف در روی میزها نگهداری و بقیه را در محل مناسب انبار نمایید.
  • خطرات موجود در آزمایشگاه را شناسایی نمایید و روشهای مناسب مقابله با آنها را بیاموزید.
  • محل کپسول های آتش نشانی را شناسایی و روش استفاده از آن‌ها را بیاموزید.
  • قبل از کار با مواد شیمیایی، ابتدا با خواص آنها آشنا شده، خطرات آن‌ها را شناسایی نموده و روش مقابله با این خطرات را فراگیرید.
  • با علائم و هشدارهای ایمنی آشنا شوید.
  • مسیرهای تردد در آزمایشگاه را خالی از اشیای مزاحم نگهدارید.
  • روی میزها را خالی از تجهیزات و مواد غیر لازم نگهدارید.
  • وسایل روی میزها را به طور مناسب و بی خطر قرار دهید.
  • حتما به هرگونه ظرف حاوی مواد و محلول‌ها برچسب مناسب را الصاق نمایید.
  • از هرگونه خوردن و آشامیدن در محیط آزمایشگاه پرهیز کنید. محیط آزمایشگاه آلوده به مواد سمی و خطرناک است.
  • هنگام شستشوی ظروف و وسایل شیشه‌ای، ابتدا شیر آب را باز نموده و منتظر یکنواخت شدن جریان آب و ثابت شدن فشار آن شوید و سپس وسایل مورد شستشو را در مسیر جریان آب قرار دهید تا از رها شدن وسایل از دست (در اثر فشار ناگهانی آب) و شکستن آنها جلوگیری شود.
  • حتی‌الامکان در ساعات خلوت روز آزمایش نکنید تا بتوانید در صورت نیاز از کمک سایر افراد استفاده نمایید.
  • در صورت نیاز به زمان طولانی جهت انجام آزمایش، بجای انجام آن تا ساعت‌های انتهایی روز بهتر است آزمایش‌ها را زودتر شروع نمایید.
  • اگر پسماند آزمایش حاوی مواد خاص هست، آن‌­ها را در فاضلاب (جهت آلوده نشدن آب های زیر زمینی) رها نکنید.